Budowle z historią

Pomimo że budowanie zapór ma bardzo długą historię, jak dotąd nie rozwiązano pomyślnie kilku związanych z nim problemów. Szczególnie w ostat­nich dziesięcioleciach zrozumiano, jak silny wpływ na środowisko mają zapory i sztuczne zbiorniki wodne. Z drugiej strony wielki jest wpływ całości środowiska na zapory. Przykładem niech będzie akumulacja osadu w zbiorniku retencyjnym. Mul niesiony z prądem rzeki osadza się na dnie i zmniejsza pojemność zbiornika. Podczas pierwszych 14 lat swego istnie­nia jezioro Mead w USA, utworzone w wyniku bu­dowy olbrzymiej zapory Hoovera na rzece Kolo­rado straciło 3% pierwotnej pojemności. Akumulacja mułu w zbiorniku retencyjnym mo­że doprowadzić również do klęski ekologicznej. Nil wylewając dwukrotnie w roku osadzał na po lach warstwę żyznego mułu, który od tysiącleci stanowił podstawę egipskiego rolnictwa i bytu tego państwa. Po zbudowaniu tamy asuańskiej mul za­trzymuje się przed nią i nie przedostaje się już w dół rzeki, nie użyźniając tym samym pól. Innym istotnym zagadnieniem jest parowanie wody ze zbiorników. Parowanie powoduje stopnio­wy wzrost stężenia rozpuszczonych w wodzie soli mineralnych. Z biegiem czasu może ono wzrosnąć do tego stopnia, że woda ze zbiornika stosowana do nawadniania będzie zabójcza dla roślin, czyli wpłynie bardzo niekorzystnie na środowisko, a więc jest to pewien minus.

Najstarsze zapory były prawdopodobnie wałami ziemnymi usypywanymi w ten spo­sób, by spiętrzyć wody rzeki i utworzyć zbiornik. W przypadku, gdy rzeka okresowo wysy­chała, zapas wody w zbiorniku wystarczał na cały rok. Rzymianie wznieśli liczne zapory w Europie Północnej, używając do budowy zaprawy murarskiej i betonu. Za czasów Nerona w pobliżu stolicy imperium wzniesiono trzy zapory, dzięki którym utworzono trzy sztuczne zbiorniki, mają­ce służyć rozrywce władcy. Austriacy budowali zapory, by w utworzonych zbiornikach hodować ryby. Austriaccy inżynierowie wznieśli też kilka zapór w Dolomitach, by zapobiegać powodziom w Południowym Tyrolu (obecnie Górna Adyga we Włoszech) i w północnych Włoszech. Zapoczątkowana około roku 1760 rewolucja prze­mysłowa zrodziła między innymi zapotrzebowanie na tani, szybki i sprawny transport coraz większej ilości surowców i wytworzonych dóbr. W efekcie w przodujących podówczas krajach – Francji i Anglii – powstało wiele zapór. Niektóre z nich służyły do kontrolowania poziomu wody w rze­kach, tak by umożliwić na nich całoroczną żeg­lugę. Inne z kolei służyły zaopatrywaniu w wodę. szybko rozrastającej się sieci kanałów. Powstawały również wielkie zbiorniki wodne będące rezerwu­arami wody pitnej dla gwałtownie rozwijających się miast przemysłowych. szybko rozrastającej się sieci kanałów. Powstawały również wielkie zbiorniki wodne będące rezerwu­arami wody pitnej dla gwałtownie rozwijających się miast przemysłowych.